Afzendervijgeboom@protonmail.com <vijgeboom@protonmail.com>NaarDirectie EO<directie@eo.nl>Datumwoensdag 18 maart 2026 om 20:27woensdag 18 maart 2026 om 20:27
Aan de directie van de EO,
Uw reactie op onze open brief hebben wij ontvangen. Gezien het grote belang zullen wij op uw reactie nogmaals reageren. U gaat op de meeste van onze argumenten in onze eerdere brief niet in. Wij verzoeken u daar alsnog op te reageren. Onderstaand vindt uw eigen tekst omtrent de punten waar u wél op ingaat, daaronder schuingedrukt en in groen onze reactie daarop.
‘Beschadigend simplisme’
De makers hebben gepoogd een evenwichtig beeld te geven met als doel het blootleggen van de mechanismen waardoor complottheorieën wortelschieten. Daarbij zijn betrokkenen, ook slachtoffers, aan het woord gelaten, worden inhoudelijke keuzes gemaakt en wordt een verhaal verteld. Niet ieder aspect, en zeker niet ieder aspect waar u belang aan hecht, kan volledig uitgewerkt worden. Ook daarbij worden keuzes gemaakt. Wij zijn het niet met u eens waar u stelt dat dit zou leiden tot ‘beschadigend simplisme’.
Een documentaire maken over srm, waarbij het vooropgezette doel is “om de mechanismen bloot te leggen waardoor complottheoriën wortel schieten”, kan op voorhand al niet meer evenwichtig zijn. De conclusie staat immers al vast: het is een complottheorie. Dit betekent dat er geen sprake was van onbevangen onderzoek, maar een vooringenomen standpunt.
Uw documentaire is zowel simplistisch als beschadigend, onder meer omdat
- Er wordt gesteld dat er geen enkel bewijs is gevonden voor ritueel misbruik. Vele juridische uitspraken waarin sprake was van ritueel misbruik worden genegeerd, zie b.v. het artikel ‘recent onderzoek toont opnieuw hard bewijs voor satanisch ritueel mibruik’, en ook internationaal onderzoek van b.v. Michael Salter, waaruit blijkt dat ritueel misbruik wel degelijk voorkomt, wordt genegeerd.
- de documentaire op grond van 2 getuigenissen en een door de makers verzonnen theorie honderden therapeuten in een kwaad daglicht stelt.
- het u bekend is dat behandelaars al heel moeilijk te vinden zijn en dit hierdoor nog veel moeilijker wordt
- de documentaire stelt dat ik dezelfde therapie geef als die ‘Jacqueline’ heeft gehad, zonder enige onderbouwing (die er ook niet is). Waarom moet mijn therapie zo erbij gehaald worden en in een kwaad daglicht worden gesteld? Dit is nodeloos beschadigend, niet alleen voor mij, maar het schrikt (opnieuw) andere (potentiële) behandelaars af
Ook de onderstaande punten bevestigen de kwalificatie ‘simplistisch en beschadigend’.
‘Hoe vele hulpverleners zoals ik graag hun ogen sluiten voor srm’
Het is ons duidelijk dat u eigenlijk tegen wil en dank behandelaar bent geworden van srm slachtoffers. Met uw stelling dat ‘het programma hulpverleners schetst die onder invloed van de hype van de dag maar al te graag horen over satanistische rituelen en die dat hun kwetsbare cliënten in de mond leggen’ zijn wij het niet eens, die conclusie valt uit het programma echt niet te trekken.
Uw documentaire is wel degelijk ‘oude wijn in nieuwe zakken’. U sluit zich als EO hiermee aan bij wat er in de jaren ’90 ook gebeurde in andere media: door therapeuten als kwakzalvers weg te zetten werden vele overlevers die gingen praten over het misbruik, monddood gemaakt. Destijds liet de EO hierin een eerlijk tegengeluid horen en gaf overlevers een stem. Terecht, maar ook niet meer dan uw taak, als omroep die zegt Jezus te volgen die opkwam voor rechtelozen. Wat is er veranderd bij de EO dat dit nu niet meer gebeurt?
‘Sociologische verklaring niet steekhoudend’
Het is ons niet duidelijk waarom een hypothese wetenschappelijk getoetst zou moeten worden voordat deze in een programma naar voren gebracht zou mogen worden. In het programma wordt een tijdsbeeld geschetst van de periode waarin de problematiek van het ritueel misbruik vanuit de VS ook in Europa weer in de aandacht kwam.
Volgens deze door de makers verzonnen theorie, zijn getuigenissen over satanisch ritueel misbruik onzin. Het zomaar de wereld inslingeren van deze gedachte met zulke enorme implicaties voor kwetsbare mensen, zonder solide onderbouwing of gedegen onderzoek, is een christelijke omroep en iedere zichzelf respecterende omroep totaal onwaardig. Een dergelijke productie verdient zeker niet de naam ‘documentaire’.
‘Satanisch ritueel misbruik alleen gediagnosticeerd in extreme christelijke kringen?’
Een positief antwoord op deze vraag valt op basis van het programma niet te geven.
Voor een argeloze kijker, is dit wel degelijk de suggestie die uitgaat van uw programma. Maar het is inderdaad absoluut onwaar.
‘Aangepraat’ ritueel misbruik, ‘retractors’ en intrekken getuigenis onder druk’
De twee vrouwen waar u naar verwijst hebben verteld over hun eigen ervaringen. De makers hadden stellig de indruk dat zij dit deden op vrijwillige basis en daarbij niet onder druk gezet werden. Van een verplichting tot ‘wederhoor’ bij de betreffende therapeuten is geen sprake.
Geldt de journalistieke code (zie onder ‘Fair’ punt 4) niet voor u?
‘Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)’
Dat DIS is opgenomen in de DSM-5 is naar onze mening geen voor de kijker noodzakelijke informatie.
Zoals u het voorstelt in uw documentaire is DIS een rariteit die alleen in extreem christelijke kringen wordt gevonden. Dit is niet waar. Het weglaten van de informatie dat DIS een internationaal erkende psychiatrische diagnose is, maakt dat niet ter zake kundige kijkers deze misleidende gedachte in de documentaire niet kunnen doorzien.
‘Argos uitzendingen in een kwaad daglicht gesteld’
In de uitzending is een Volkskrant journalist aan het woord die duidelijk gemotiveerd aangeeft wat haar kritiek is op het betreffende Argos onderzoek. Ook blijkt onder andere dat het TBKK langdurig onderzoek heeft gedaan in de Argos zaken, zonder, kort gezegd, bewijs te vinden. Hiervan is Argos op de hoogte gebracht, zonder dat dit tot enige rectificatie heeft geleid. Voor zover in het programma op Argos kritiek wordt geleverd, heeft Argos dat naar onze mening aan zichzelf te wijten.
U gaat helemaal niet in op de argumentatie in mijn brief, waarin ik aangeef dat nergens wordt gespecificeerd wat de TBKK dan heeft onderzocht in de Argos-zaken. Dit is voor niemand na te gaan, voor zover bij ons bekend. Zelfs vragen in de Tweede Kamer hierover zijn onbeantwoord gebleven. Wat ongetwijfeld niet is onderzocht door de TBKK zijn de opvallende overeenkomsten in vele getuigenverklaringen over locaties, werkwijze en specifieke kenmerken van genoemde daders. Dit zou een grootschalig onderzoek en verhoren vragen. Zolang een dergelijk onderzoek (onafhankelijk!) niet is verricht en nergens na te gaan is wat er wél is onderzocht door de TBKK, blijft het Argos onderzoek recht overeind staan als getuige van afschuwelijk misbruik en dient u als EO de waarheid niet door de Argos-uitzending in diskrediet te brengen.
‘Wat hebt u gedaan om overlevers te beschermen’
Het doel van het programma is het blootleggen van de mechanismen waardoor complottheorieën wortelschieten. Daarbij zijn betrokkenen, ook slachtoffers, aan het woord gelaten en er is daarmee ook aandacht gegeven aan het thema SRM, een en ander op basis van de door de makers verzamelde informatie. Daarbij is het nooit het oogmerk geweest mensen te beschadigen. Dat neemt niet weg dat de inhoud van het programma door sommigen als vervelend of zelfs schadelijk kan worden ervaren. Daartegen kunnen wij niemand, helaas ook overlevers niet, beschermen.
Voor een rectificatie en/of het verwijderen van het programma is naar onze mening geen aanleiding. Wij zullen daartoe dan ook niet overgaan.
Bovenstaand en in mijn vorige open brief vindt u legio redenen om deze documentaire offline te halen. Ik verwacht dan ook dat u hier actie op neemt.
In afwachting van uw reactie,
Namens het bestuur van Stichting Friends of Esthers,
Aline Terpstra
Op woensdag 22 oktober 2025 om 16:36 schreef Directie EO <directie@eo.nl>:
Geachte mevrouw Terpstra,
Naar aanleiding van uw email van 14 oktober jl. het volgende.
Uw e-mails worden niet doorgestuurd aan de Ledenraad van de EO omdat dit geen zaak is voor de Ledenraad. We hebben u dat op 15 september jl. laten weten.
Nadere informatie met betrekking tot de EO Ledenraad en met betrekking tot het indienen van een klacht kunt u vinden op onze website: EO.nl.
Hartelijk dank voor de uitgebreide beschrijving van uw standpunten inzake het programma ‘Het Complot’ in de ‘open brief’ die u meezond als bijlage van uw email. Het is duidelijk dat door de makers gekozen is voor een werkwijze die leidt tot een serie programma’s waarmee u het gedeeltelijk niet eens bent.
Hieronder gaan wij kort in op uw standpunten.
‘Beschadigend simplisme’
De makers hebben gepoogd een evenwichtig beeld te geven met als doel het blootleggen van de mechanismen waardoor complottheorieën wortelschieten. Daarbij zijn betrokkenen, ook slachtoffers, aan het woord gelaten, worden inhoudelijke keuzes gemaakt en wordt een verhaal verteld. Niet ieder aspect, en zeker niet ieder aspect waar u belang aan hecht, kan volledig uitgewerkt worden. Ook daarbij worden keuzes gemaakt. Wij zijn het niet met u eens waar u stelt dat dit zou leiden tot ‘beschadigend simplisme’.
‘Hoe vele hulpverleners zoals ik graag hun ogen sluiten voor srm’
Het is ons duidelijk dat u eigenlijk tegen wil en dank behandelaar bent geworden van srm slachtoffers. Met uw stelling dat ‘het programma hulpverleners schetst die onder invloed van de hype van de dag maar al te graag horen over satanistische rituelen en die dat hun kwetsbare cliënten in de mond leggen’ zijn wij het niet eens, die conclusie valt uit het programma echt niet te trekken.
‘Sociologische verklaring niet steekhoudend’
Het is ons niet duidelijk waarom een hypothese wetenschappelijk getoetst zou moeten worden voordat deze in een programma naar voren gebracht zou mogen worden. In het programma wordt een tijdsbeeld geschetst van de periode waarin de problematiek van het ritueel misbruik vanuit de VS ook in Europa weer in de aandacht kwam.
‘Satanisch ritueel misbruik alleen gediagnosticeerd in extreme christelijke kringen?’
Een positief antwoord op deze vraag valt op basis van het programma niet te geven.
‘Aangepraat’ ritueel misbruik, ‘retractors’ en intrekken getuigenis onder druk’
De twee vrouwen waar u naar verwijst hebben verteld over hun eigen ervaringen. De makers hadden stellig de indruk dat zij dit deden op vrijwillige basis en daarbij niet onder druk gezet werden. Van een verplichting tot ‘wederhoor’ bij de betreffende therapeuten is geen sprake.
‘Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)’
Dat DIS is opgenomen in de DSM-5 is naar onze mening geen voor de kijker noodzakelijke informatie.
‘Argos uitzendingen in een kwaad daglicht gesteld’
In de uitzending is een Volkskrant journalist aan het woord die duidelijk gemotiveerd aangeeft wat haar kritiek is op het betreffende Argos onderzoek. Ook blijkt onder andere dat het TBKK langdurig onderzoek heeft gedaan in de Argos zaken, zonder, kort gezegd, bewijs te vinden. Hiervan is Argos op de hoogte gebracht, zonder dat dit tot enige rectificatie heeft geleid. Voor zover in het programma op Argos kritiek wordt geleverd, heeft Argos dat naar onze mening aan zichzelf te wijten.
‘Wat hebt u gedaan om overlevers te beschermen’
Het doel van het programma is het blootleggen van de mechanismen waardoor complottheorieën wortelschieten. Daarbij zijn betrokkenen, ook slachtoffers, aan het woord gelaten en er is daarmee ook aandacht gegeven aan het thema SRM, een en ander op basis van de door de makers verzamelde informatie. Daarbij is het nooit het oogmerk geweest mensen te beschadigen. Dat neemt niet weg dat de inhoud van het programma door sommigen als vervelend of zelfs schadelijk kan worden ervaren. Daartegen kunnen wij niemand, helaas ook overlevers niet, beschermen.
Voor een rectificatie en/of het verwijderen van het programma is naar onze mening geen aanleiding. Wij zullen daartoe dan ook niet overgaan.
Met vriendelijke groet,
Directie EO
Nederlands 
English (UK)